HAYATI

XV. yüzyıl mutasavvıflarından. Asıl adı Şeyh Şemseddin Muhammed b. Ali Hüseyni-i Buhari’dir. 1368’de Buhara’da dünyaya geldi. 1429’da Bursa’da yaşama veda etti. Bir Türk velisi olarak kabul edilir. Buharalı mutasavvıflarından Seyyid Ali Efendi’nin oğludur. Buhara’da yetişen Emir Sultan, hacca gittikten bir süre Medine’de kaldıktan sonra Irak üzerinden Bursa’ya geldi ve buraya yerleşti. Dönemin padişahı olan I. Beyazıt’ın kızı Hundi Hatun ile evlendi. Ankara Savaşı’ndan sonra Bursa’ya yürüyen Timur kuvvetlerine tutsak düştü ise de Timur tarafından serbest bırakıldı. Düzmece Mustafa olayında II. Murat’ı tuttuğu ve 1422’deki İstanbul kuşatmasına dervişleri ile birlikte katıldığı söylenir. Emir Sultan’ın ölümü “İntikal-i emir” tamlamasının karşılı olan H. 833’tür.

Emir Sultan’ın şiir ile uğraştığı, tekkelerde okunan şu ilahiyi:

“Gerçek aşıklara sala denildi

Dertli olan gelsün dermanun buldum

Ah ile vah cevlan ederken

Canımın içinde cananı buldum”

Onun kaleme aldığı söylenirse de kuşku ile karşılanması gereken bir savdır bu. Yolunu izleyen müritlerinin şiirlerinde sık sık rastlandığı düşünülür ise, bir dervişi tarafından kaleme alınmış olan bu ilahinin de Emir Sultan’a bağlanması olası görünmektedir. Kimi dervişlerin şeyhlerine bağlıklarını göstermek amacı ile kendi adlarını kullanmadan şiirler kaleme aldıkları da biliniyor. Emîr Sultan hakkında çeşitli menâkıbnâmeler kaleme alınmıştır. Bu menkıbelerden en önemliler Müzîlü’ş-şükûk’ü ile (Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Ktp., Ulucami, nr168) üçüncü şeyh Lutfullah Efendi’nin Cenâhu’s-sâlikîn adlı eserleridir.

ESERLERİ

Birkaç şiiri dışında herhangi bir eseri olmayan Emir Sultan hakkında vefatından sonra müritleri tarafından menkıbeler bulunmaktadır.

ESER ÖRNEKLERİ

I

Gerçek aşıklara sala denildi

Dertli olan gelsün dermanun buldum

Ah ile vah cevlan ederken

Canımın içinde cananı buldum

*

Açılmış dükkanlar kurulmuş bazar

Canlar mezad olmış dellalda gezer

Oturmış ümmetün beratın yazar

Cevahir bahş iden dükkanı buldum

*

Erenler meydana doğrı varurlar

Anda cem’oluban virür alurlar

Cümle enbiyalar divan dururlar

Hakk’a mahbub olan sultanı buldum

*

Akar gözlerümden yaş yerine kan

Zerrece görünmez gözüme cihan

Deryalar nüş idub kanmaz iken can

Aşıklar kandıran ummanı buldum

*

Emir Sultan dir ne hoş bazar imiş

Aşıklar seyr idüp gezerler imiş

Cümlenün maksudı ol didar imiş

Hakk’a karşı duran divanı buldum

KAYNAKÇA: M. Sunullah Arısoy / Türk Halk Şiiri Antolojisi (1985), Köprülü, İlk Mutasavvıflar, s. 264-265, Kâmil Kepecioğlu, Bursa Kütüğü, Bursa Eski Yazma ve Basma Eserler Ktp., Genel, nr. 4519-4522.

Paylaş