HAYATI

XVI. yüzyıl şairlerinden. İran asıllı şair Hamidi’nin oğludur. Öğrenimini Bursa’da yapan Celili, bir ara İstanbul’da bulundu. Çağdaşı olan Ahi Benli ile dost olduğu gibi, aralarında bir rekabet olduğu da söylenir. Yaşamının sonuna doğru akli dengesini yitirmiş, kimseyle konuşmak istememiş ve bir başına yaşamıştır. Ölüm tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, 1569’dan sonra öldüğü ileri sürülmektedir.

Hamse sahibi olduğu bilinen Celili, çağının ünlü şairleri arasındadır. Mesnevileri gazellerinden daha iyidir. Celili günümüze mesnevileriyle kalmıştır.

ESERLERİ

Celili’nin Hüsrev ü Şirin, Leyla vü Mecnun, Yusuf u Züleyha adlı mesnevileri ile birlikte Gül-i Sadberk adıyla topladığı gazelleri vardır. ayrıca Firdevsi’nin Şehname’sini manzum olarak Türkçeye çevirdiği belirtilir.

ESER ÖRNEKLERİ

GAZEL I

La’l ü gevherden tekellüf etme tac-ı ser bana

Kim melamet taşı başumda yeter efser bana

*

Geşt-i bağ u gülistanı n’eyleyem ey dostlar

Kim şeran ahumun yeter gül-i ahmer bana

*

Vasf-ı hakum yazmağ içün safha-i ruhsaruma

Göz yaşı hunin varaktan bağladı defter bana

*

Sanma ki başdan hevanı giderem ey şah-ı gül

Bid-veş ser-ta-kadem ger sancılur hançer bana

*

Ey halilüm şol kadar yandum fırak odına kim

Halüme rahm eyleyüp gülşen olur azer bana

*

Müdde-i gör kim nice hoş ayş u nuşum var benüm

İtleri saki sifal-i kuydur sagar bana

*

Ey Celili kılmağa pamal cismüm mülkini

Kaldurup ahum alem aşküm çeker leşker bana

GAZEL II

Rüzgarum na-muvafık zevrak-ı dil bi-sebat

Veh ki nice bulayın derya-yı mihnetten necat

*

Hayfdur her pirehen nazük tenin efgar ede

Harman-ı güldür çü ser ta pay ol pakize-zat

*

Her yana meyl eyleme zinhar şah-ı gül gibi

Serv-i bag-ı hüsnsin sana yaraşmaz bu sıfat

*

Genc-i devletdür hayalün sahib-i devlet gözüm

Gösterüp hüsn ü cemalün gönlüme verür zekat

*

Hicrden öldi Celili veh ki vasla ermedi

Teşne can verdi Sikender görmedi ab-ı hayat

GAZEL III

Lale-gün mey sensiz ey gül ruh kızıl kandur bana

Bezm-i gah kasr-ı işret beytü’l ahzandur bana

*

Sensiz ey göz nun her gül bir dikendir gözüme

Sensiz ey aram-ı can gülzar zindandur bana

*

Oklarundur serviler peykanlarundur genceler

Seyr-i bağı neylerem sinem gülistandur bana

*

Şöyle tolmuşdur gözüm gönlüm hayal-i yar ile

Kanda kim baksam görinen nakş-ı canandur bana

*

Mey şarab-ı kevser ü saki gül-ruh-ı hardur

Guşe-i meyhane zahid bag-ı rizvandur bana

*

Yâreler sinemde turmaz kan döker çeşmüm gibi

Hal-i zarum göreli her biri giryandur bana

*

Rind-i rusvayum Celili aşık-ı bi-nam

Ar u namus salah u zuhd bühtandur bana

KAYNAKÇA: Faruk K. Timurtaş, TDED, C: IX, S:75, 1 Kasım 1956; Agah Sırrı Levend, Celili’nin Husrev u Şirin’i, TDK, Belleten, 1985.

Paylaş