HAYATI

16 Nisan 1925’te Susurluk, Balıkesir’de dünyaya geldi. 19 Ekim 1985 günü İstanbul’da hayatını kaybetti. Tam adı Mustafa Sabri Altınel’dir. Balıkesir Lisesi’ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Bir süre gazetecilik yaptı. Ardından Fransa’ya gitti. Yurda döndükten sonra Saint Joseph ve Saint Benoit liselerinde edebiyat öğretmeni olarak çalıştı. 1983 yılında kendi isteği ile emekliye ayrıldı. 1985’te akciğer kanserinden vefat etti. Kabri Feriköy Mezarlığı’ndadır.

Sabri Altınel’in ilk eseri olan “At Koşusu” 1937 yılında Balıkesir Lisesi’nin yayın organı olan Alkım dergisinde çıktı. Daha sonra eserleri Kaynak, Genç Nesil, Sanat ve Edebiyat, Edebiyat Dünyası, Yağmur ve Toprak, Yeryüzü, Yelken, Yeditepe, Yeni Ufuklar, Yücel, Ataç, Soyut, Somut ve Yazko Edebiyat dergilerinde göründü. Şiiri hakkında fikirlerini ilk kitabının, “düşüncelerin şairi” olma özlemini dile getirdiği, önsözünde “Şiir Deneyi” ve Çağdaş Eleştiri dergisindeki “Şiirsel Eylem” adlı yazısında ortaya koydu. Ona göre şiir “Bir hayat deneyi, bir yaşam anlayışı, kafaya okunan” bir çeşit gerçekliktir, şiirin “altın anahtarı, insan ve doğanın gizlerini açtı. Dilin, duygu ve düşüncenin bu yetkinliği, bu anlatım, görünen dünyanın ardındaki gerçeğe ve olguların, nesnelerin özünü aştı.”

Sabri Altınel, 1940 kuşağının toplumcu şairleri arasında gösterildiyse de, bireysel ve toplumsal değerler ile birlikte özümseyerek doğa ve evren çerçevesinde ele aldığı şiirlerinde sabırlı bir dize işçiliğinin, sağlam ve özgün bir kurgunun peşinde oldu. Yer yer karamsarlık, yabancılaşma ve hiçlik duygularını işledi.

ESERLERİ

Şiir:

  • İnsanın Değeri, İst.: Kaynak, 1955
  • Kıraçlar, İst.: Defne B., 1959
  • Zamanın Yüreği, İst.: Adam, 1982
  • Şiirler, (İnsanın Değeri, Kıraçlar ve yeni şiirleri) İst.: Adam, 1983
  • Kentin Küçük Sokağı, İst.: Adam, 1995
  • Seçme Şiirler, İst.: Adam, 1997

Çeviri:

  • Seçme Şiirler (F. G. Lorca)
  • Seçilmiş Şiirler (F. G. Lorca)
  • Cante Jonde Şiiri (F. G. Lorca).
ESER ÖRNEKLERİ

KAN

Çıt yok koskoca ovada
Yapayalnız üzümler tütünler

Bağ evine vermiş sırtını
Kurtuluş savaşından bir efe
Görmüyorum ama sesini duyuyorum
Yaralı sazı elinde

Toprağa sızıyor kan

Manisa’da Aydın’da
Gelinler güveyler analar
Üzüm kurutur güneşte
Karanlıkta tütün kırar

Toprağa sızıyor kan

Güneş çıkınca kuruyacak
Zaman ne çabuk geçer
Hayat göz açıp kapamak

Toprağa sızıyor kan

NOTLAR

Durduk bütün gece
Hiçbir acıya varmadan kuytusunda yüreğimizin
Sessizlikler yığınında sabrın yanı başında
Zaman eğri bir kapı aralanan geleceğe
Yoğunlaşması insan sevgilerinin unutulan bir şeyin
Yaşanmamış sözcüğün

Toprakta buğunun yoğunlaşması ekmekte tuzun

Günün bir yerlerinde umudu vuramayacaklar
Alın terini vuramayacaklar inanmayın onlara
Zulmün kanlı ağzı toprakta
Tozlara bulana bulana kırıla kırıla kanlı elleri

Sümbüller karanfiller bir akşamüzeri ey memleketim halkım

Sonsuzu eler toprağa, umudun toprağına
Masalsı gerçekliğin tutar süreyi, gülüşün yankılanır kıyılarda

Sızar ılık teri özgürlüğün
Kavganın ve kanın akşamlarda
Yarınki yaşam uğruna

GÜN BEKLİYOR BİZİ

Geçip gidiyorsunuz bir yöne
Acı düşlerden içinden deneylerin
O hiç tükenmeyen sokaklarda
Yaşam doğruluyor habire kendini
Gözyaşına karşı yoksulluğa karşı
Silemem gördüğüm şeyleri
Unutamam da
En dar vakitlerinde dünyanın
Yeşeren kökleri yanan ateşleri

Gün bekliyor bizi
Sıcak bir yağmur gibi ovada
Uzun bir zamanın arkasında
Değişmiş kentin ölüleri

UMUT

Yaşamaya uzanırız bir yerde
Uzar gibi yol
Düşer gerçeğin amansız karı
Yarına uzanırız özgürlüğe
Tenha bir saattir beklememin
Sularda ve kumlarda
Fabrika düdükleri çocuk sesleri
Bambaşka bir yaşama geçmenin

Pencerelerde yaz çiçekleri
Senin olan düşünceyle
Yeni zaman önlerinde
Zulme ve ölüme karşı
Aydınlanınca kent kardeşliğin yüzü
Sular aydınlanınca
Sonsuz sevinç bir güneş duvarda
Analar gözleri kapılarda
Serin ipince bir sokak gibi umut
Yaşadığını haklı göstermek için
Tasasız bir çocuk gibi

Bir deniz gibi ıssızda
Ağlamak için

KAYNAKÇA:  BF (Eylül 1999, oğlu Ahmet Altınel’den); Necatigil, İsimler, 41; Özkırımlı, TEA, I, 105; Kurdakul, Sözlük, 63; Karaalioğlu, 48; S. İleri, Seni Çok Özledim, İst., 1986, s. 181-183; A. Bezirci, On Şair, On Şiir, İst., 1971; D. Özlü, “Sabri Altınel’in Şiiri”, Somut, Nisan 1980; A. Benk, “Şiirce Yaşamanın Ozanı: Sabri Altınel”, Çağdaş Eleştiri, S. 2 (Nisan 1982); R. Dara, “Zamanın Yüreği”, Yazko Edebiyat, Şubat 1983; O. Senemoğlu, “Bilinçli Coşku”, Çağdaş Eleştiri, Şubat 1985

 

 

 

Paylaş