HAYATI

XVIII. yüzyıl tarih yazarlarından. Tam adı Müstakimzade Sadettin Süleyman. 1718’de İstanbul’da doğdu. 1787’de İstanbul’da hayatını kaybetti. Şeyh Muzaffer Müstakim’in torunlarındandır. Öğrenimini tamamladıktan sonra nakşibendi şeyhlerinden Tokatlı Mehmet’e bağlandı. Yaşamını köşesine çekilip yapıtlar hazırlamakla geçirdi. Din, tasavvuf, tarih, edebiyat ve ahlak konularından yüz elliye yakın yapıt verdi.

Biyografi türündeki Devhatü’l-Meşayih (Şeyhülislamlar), Tuhfe-i Hattatin, Mecelletü’n-Nisab (tanınmış İslam büyükleri) adlı yapıtları kaynak niteliği taşır.

ESERLERİ

Biyografi:

  • Mecelletun-Nisâb
  • Devhatü’l- Meşâyih
  • Tuhfe-i Hattâtîn
  • Zeyl-i Hamîletü’l-Küberâ
  • Kitâbü’l-Menâkıb.

Din – Tasavvuf:

  • Terceme-i Mektûbât-ı Kudsiyye (1277)
  • Risale-i Tâciyye
  • Tuhietü’l-merâm
  • Risâle-i Melâmiyye-i Şüttâriyye (Bayramı Melâmîliği’nin tarihine dair temel eserlerden biridir)
  • Şerh-i Vird-i Settâr (Yahyâ eş-Şirvânî’nin evrâdının çeviri ve şerhidir)
  • Akidetü’s-Sûfiyye
  • Hulâsatü’l-Hediyye
  • Âsâru Adî­de
  • el-Âsârü’l-Ehab li-meyli Hubbi’l-Arab
  • Hüccetü’l-Hatti’l-Hasen (Tuhifet-i Hattâtîn’in baş tarafına da eklenmiştir)
  • Turarü’s-Selâm li-ahrâri’l-İslâm
  • Şerefü’l-Akide (İmâm-ı Azam’ın Fıkhü’l-Ekber’nin çeviri ve şerhi olup Fıkh-ı Ekber Tercemesi adıy­la basılmıştır, İstanbul 1314)
  • Tahki- ku’s-salavât
  • es- Salavâtü’ş-Şerîfe
  • Tefsîru Sûreti’l- Fâtiha,
  • Şerh-i Evrâd-ı Kadirî (1260, 1282).

Edebiyat:

  • Terceme-i Kânûnü’l-Edeb (Hubeyş et-Tiflfer’nin Kânûnü’l- Edeb fî Zabti Kelimâti’l-‘Arab adlı Arap­ça-Farsça eserine Türkçelerinin de eklenmesiyle meydana getirilmiş ansiklopedik bir sözlüktür. Dört büyük cilt halinde Süleymaniye Kütüphanesi’nde kayıtlıdır)
  • Şerh-i Dîvân-ı Alî (Hz. Ali Divanı’nın nazım olarak çevirisi ve neşren şerhi olan eser, Şakir Diclehan tarafından sadeleştirilerek yayımlanmıştır (1981)
  • Durûb-ı Emsal (Alfabetik olarak sıralan­mış 448 adet Türk atasözünü içermektedir), el-Istılâhâtü’ş-Şi’riyye.
ESER ÖRNEKLERİ

Yâ Râb kalemim mû-yı fenâdan sakla

Tahrîrimi ta‘n-ı süfehâdan sakla

Tevfîkin idüp kanda gidersem bana rehber

Şeh-râh-ı şerîatda hatâdan sakla

KAYNAKÇA: İman, Muhammed İssa (1996). Müstakim-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi Mecelletü’n-nisâb: Kişi, Eser ve Yer Adlarının Açıklamalı Dizini. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesiİbrahim Alaeddin Gövsa / “Sadedin Efendi, Müstakimzade Süleyman” (Türk Meşhurları, 1946), Agâh Sırrı Levend / Türk Edebiyatı Tarihi (c I, 1984)

 

 

Paylaş