26 Eylül 1851’de İstanbul’da dünyaya geldi. 13 Haziran 1914’te İstanbul’da hayatını kaybetti. Asıl adı Ahmet Reşat’tır. Reşat, R. Faik, Faik, İhya Efendi Hafidi Reşat, Reşat Faik imzalarını da kullandı. İzmirli Hacı Tahir Efendi ile Şerife Saliha Hanım’ın oğludur. Rüştiye eğitimini yarım bıraktı. Önce Bab-ı Seraskeri Muhasebe Kalemi’ne girdi, ardından 1865’te Divan-ı Humeyun Kalemi’ne, 1867’de ise Hariciye Nezareti Mektub-i Kalemi’ne geçti. Kalemdeki görevleri sırasında çalışma arkadaşlarından Arapça ve Farsça dersleri alarak kültürünü genişletti. Daha sonra kendi gayretleriyle Fransızca öğrendi. Ahmet Mithat Efendi’nin desteği ile Takvim-i Vekayi gazetesinin başyazarlığı görevine getirildi. Bir süre sonra Diyarbakır, Varna ve Yanya maarif müdürlüklerinde bulundu. Bu görevden azledildikten sonra 1888’de İstanbul’a döndü ve tüm zamanını okumaya ayırdı, bazı gazetelere yazılar yazdı. Özel okullarda öğretmenlik yaptı. 1892 yılında Matbuat-ı Dahiliye İdaresi’nde çalışmaya başladı. Meşrutiyet’in ilanından sonra bu görevinin yanında Takvim-i Vekayi müdürlüğü görevini de üstlendi. Bir süre sonra kendi isteği ile emekliye ayrıldı. 1911’de başlayarak Kadastro Okulu’nda kitabet, Darülfünun’da edebiyat tarihi, İstanbul Kız Lisesi’nde edebiyat dersleri verdi. Tarih-i Osmani Encümeni’nde muhabir üyelik, Eslaf’ı bölüm bölüm yayımladığı Hazine-i Fünun’da yazarlık ve yöneticilik yaptı. 1912’de İshak Paşa yangınında kütüphanesi ile birlikte nadir yazma ve hat koleksiyonu, notları ve yazmakta olduğu eserlerinin müsveddeleri de yandı. Kabri Sahrayıcedid’dedir.

Yazı hayatına Hakayikü’l-vekayi’de çıkan yeni edebiyat yanlısı bir yazı ile başladıysa da Muallim Naci’ni etkisiyle eski edebiyat yandaşları arasında yer aldı. Esas olarak edebiyat tarihçiliği ve özellikle de divan edebiyatı araştırmaları ile tanınmıştır.

ESERLERİ: Güldeste (şiir), Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye (1. Cilt, 1912), Eslâf (şair ve ulema biyografileri, 2 cilt, 1894, 1976; Şemsettin Kutlu tar. sadeleştirilerek, 1974), Teracim-i Ahval (1897), Gencine-i Letaif, Mükemmel Osmanlı Lugati, Muhtasar ve Musavver Tarih-i Osmanî, Hazine-i Müntehabat, Usul-i Kıraat, Külliyat, Külliyat-ı Letaif, Nümune-i Şiir ve İnşa, İnşa ve Kitabet.

Paylaş