HAYATI

Divan şairi. Doğum tarihi tam olarak bilinmeyen Cinani’nin Bursa’da doğduğu bilinmektedir. 1595’te Bursa’da hayatını kaybetti ve Hamzabey Mezarlığı’na gömüldü. Asıl adı Mustafa’dır. Mehmed adlı birinin oğludur. Şairin çeşitli kaynaklarda adı Cenani olarak geçer. III. Mehmet döneminde yaşadı. Kadı olduğu ve bir süre müderrislik yaptığı biliniyor.

Cinani, yaşadığı dönemde özellikle muhammes ve müseddesleri ile tanındı. Alaya düşkün olduğu ve hazır cevaplığı ile tanındığı söylenir.

“Hallak-ı cihan aleme kıldıkça tecelli

Her şahsı birer halle kılmış müteselli”

Beytinin yinelendiği müseddesi ve,

“Dehr içinde hangi gün gördüm ki akşamı olmaya”

gibi dizeleri şiirlerinde anlama önem veren bir şair olduğunu göstermektedir. Bir muhammesinden aldığımız şu örnek de Cinani’nin akıcı bir deyişi sanatlı bir söyleyişe yeğlediğini kanıtlar:

“Peyine canın feda eyler gören reftarını

Şol kadar bihüş olur güş eyleyen güftarını

Bende kudret yok temaşa eyliyem ruhsarını

Görmeyip geçsem n’ola seyretmeden didarını

Görmemek yeğdir görüp divane olmaktan seni”

ESERLERİ
  • Divan
  • Riyazü’l-Cinan: mesnevi, Azeri İbrahim’in Nakş-ı Hayal adlı eserine nazire
  • Cilaü’l-Kulüb: mesnevi, Dukakinzade Yahya’nın Usulname’sine nazire
  • Bedayiü’l-Asar: mensur öyküler, latifeler
ESER ÖRNEKLERİ
DİVAN’DAN

HAYALİ’NİN BEYTİNE TESDİS

Nigara aşk- nice bir dilde nihan olsun

Demidür aleme sıdk-ı derunun dastan olsun

Bilinsün müddeinün cümle ahvali ıyan olsun

Kapında imtiyazum halk içinde biguman olsun

Gerek derviş-i dilriş ü gerek şah-ı cihan olsun

Sana aşık geçen evvel benümle imtihan olsun

*

Kimi aşık geçer vasla kimisi sade pehlüye

Garazsız kimse meyletmez sakın sen serv-i dilcüye

Kana’at eylemez el hatt ü hal ü çeşm ü ebruye

Sözüm tut i’timad etme begüm ağyar-ı bed-guye

Gerek derviş-i dilriş ü gerek şah-ı cihan olsun

Sana aşık geçen evvel benümle imtihan olsun

*

Seni sevdüm deyü kim bezl ederse yoluna malin

Reh-ı aşkında sadık zannedüp guş etme akvalin

Zamane halkınun çokdur bilürsün mekr ile alin

Eğer bilmek dilersen aşıkın keyfiyyet-i halin

Gerek derviş-i dilriş ü gerek şah-ı cihan olsun

Sana aşık geçen evvel benümle imtihan olsun

*

Şu kim eyler habibüm vaslın içün sana ibramı

Hazer kıl anı aşık sanma hayrolmaz serencamı

Sakın saydetmesünler sen humayiçün kurup damı

Dil-i şuride gibi puhte sanma gördüğün hamı

Gerek derviş dilriş gerek şah-ı cihan olsun

Sana aşık geçen evvel benümle imtihan olsun

*

Kapunda padişahum kullarun çok gerçi aşık

Cinani’yem kanı bir bana benzer aşık-ı sadık

Benüm akran içinde hamdüllillah aşk ile fa’ik

Melamet tekyesinde pir-i aşk oldum desem layık

Gerek derviş dilriş gerek şah-ı cihan olsun

Sana aşık geçen evvel benümle imtihan olsun

KAYNAKÇA: S. N. Ergün, Türk Şairleri, c: III, Nutku, Özdemir (1997). “XIV. Yüzyıldan XVIII. Yüzyıla Kadar Bursalı Kıssahanlar ve Meddahlar”. V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Ankara. 247-258.

Paylaş