HAYATI

XV. yüzyıl tekke şairlerinden. Aksaray’da dünyaya geldiği bilinen Cemal-i Halveti’nin doğum tarihi hakkında herhangi bir bilgi yok. 1496’da Hicaz’a giderken Halife Tebük korusu mevkiinde vefat etti, vasiyeti üzerine Hac yolu üzerinde toprağa verildi. Şeyh Cemaleddin Aksarayi’nin soyundan gelmektedir. Asıl adı Mehmet, lakabı Hamidüddin, mahlası ise Cemali’dir. Hayatı ile ilgili çok fazla bilgimiz yoktur. Rivayetlerde, medrese tahsili sırasında tasavvufa ilgi duyduğu, daha sonra Karaman’a giderek Şeyh Alaeddin Halveti halifelerinden Şeyh Abdullah’a intisap ettiği bildirilir. Onun ölümünden sonra Tokat’a giderek Şeyh İbn Tahir’e bağlanmıştır.

ESERLERİ

Daha çok tasavvufla ilgili Türkçe, Arapça ve Farsça çeşitli eserleri olduğu rivayet edilen Cemal-i Halveti’nin bir divançe dolduracak kadar şiir eski yazma eserlerde bulunmaktadır.

ESER ÖRNEKLERİ

ŞİİRLERİ

I

Hakikat şemsinün her bir ziyası can tecellası
Gider perdeyi gözünden görüne han tecellası

Sana gammaz mıyım daim çakam esrarını daim
Ko sen gayret kuşağını gele Rahman tecellası

Kamu görür anı gözler bu cümle söylenen sözler
Anundur şüphesiz alem okur canan tecellası

Yakındurur sana senden niçün ırak görürsün sen
Vücudun şehrine girsin ola sultan tecellası

Hava içinde gark iken nice dirsin ki yokdur ol
Ki günden azhar olmuşdur anun inan tecellası

Cemal-i Halveti eydür anı namerd gözi görmez
Gelüp merd ol ki mahv ide seni yeksen tecellası

II

Pertev-i cana kime irdiyse hayran eyledi
Katre iken bir bi-nihayet bahr-ı umman eyledi

Tac-ı devlet her kimün başına ger irdi ise
Hükmine hakim kılup anı Süleyman eyledi

Bu Cemal-i Halveti Hak’dan görindi çok ata
Emrini yetirmeyüp hamdinde noksan eyledi

III

Ne candur kim anun cismi cihandur
Ne ummandur ki dürri bi-nişandır

Ne gülzardur ki candun bülbül anda
Ne büstandur ki kumrusı dilandır

Ne kandur ki müberradur levinden
Ne pinhandur k’anın hükmi revandır

Ne meydür ol ki mestdür cümle andan
Ne bütdür kim tapan ehl-i imandur

Ne ummandur ki artuk eksik olmaz
Ne emcavdur ki bahr andan ıyandur

Ne dirlüktür ki anda hiç ölüm yok
Ne yokluktur ki varlık anda candur

Ne ummandur ki aşkdur ana cünban
Ne dermandur ki derd anda nihandur

Ne imandur ki ehl-i narda mahbus
Ne kafirdür yeri anun cinandur

Ne bazardur ki birdür viren alan
Ne dükkandur k’içi toptulu nandur

Ne kesrettür ki oldı ayn-ı vahdet
Ne rahmetdür ki zill-i nur-ı handur

Cemal-i Halvet-i ol padişahun
Yolında can viran bir pehlivandur.

KAYNAKÇA: Taşköprülüzâde İsâmuddin Ebu’l-Hayr Ahmet Efendi (2007) Eş-Şakâiku’n-Nu’mâniyye Fî Ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye, Osmanlı Bilginleri. Çev. Muharrem Tan. İstanbul: İz Yay.

Paylaş