HAYATI

Divan şairi. İstanbul’da dünyaya geldiği bilinen Vecdi’nin doğum tarihi hakkında herhangi bir bilgi yoktur. 1661’de idam edilerek öldürülmüştür. Boğuk Mustafa Ağa adında birinin oğludur. Medrese eğitimi gördükten sonra Divan Kalemi’ne girdi. Sadrazam Köprülü Fuat Paşa döneminde beylikçiliğe kadar yükseldi. İstanbul kadısı Ruhullah Efendi’nin idam edilmesi üzerine, sadrazamın Vecdi’ye olan ilgisini çekemeyen reisülküttap Şamizade’nin iftirası sonucu, devlet aleyhine kimi olayların patlak vereceğini yıldızlardan çıkardığını söylemesi, onun da idam edilmesine yol açtı.

Vecdi, “ince ve zarif gazelleri ile” (F. Köprülü), XVII. yüzyılın usta şairlerinden biri olarak kabul edilir. Sayıca az olan şiirlerinde, Baki’nin ve Şeyhülislam Yahya’nın etkisi sezilir. Eserlerinden bir beyit:

“Mey anda dilber anda cümle yaran-ı safa anda

Geçüb cennetten adem sakin-i meyhane olmaz mı?”

ESERLERİ

İstanbul Kütüphaneleri’nde, Vecdi Divanı’nın otuza yakın yazma nüshasına rastlanır. Divan’ı, ilki 1872’de, ikincisi de 1891’de basıldı: Divan-ı Vecdi Efendi, Divançe-i Vecdi. İkinci basımında Faik Reşat’ın Vecdi ile ilgili bir de önsözü vardır.

ESER ÖRNEKLERİ
DİVANÇE’DEN

GAZEL I

Lutf-ı felek ki ellere abı şarab’ eder

Dil-i-teşne-i mahabbete bahri serab eder

 

Gamdan eğerçi herkes alır hisse lik çerh

Hep bana can-güdaz olan intibah eder

 

Ger ah edersem ahımı gerdun-i şive-kar

Ser-matla’-ı sitername ayrı hicab eder

 

Sad-aferin seha-yı galat-bahş-ı dehre kim

Ağyara lütfu cevri bana bi-hesab eder

 

Vecdi tahammül eyle sipirhin cefasına

Bir gün olur ki eylediğinden hicab eder

GAZEL II

Şebistan-ı gamım bezmimde şem’-i enverim yoktur

Fena dünyada ya’ni bir müsellem dilberim yoktur

 

Serinde herkesin bir gonca-i sirabı var şimdi

Benim bağ-ı cihan içinde bir berg-i terim yoktur

 

Ne pür-zahm-ı nigah ü ne esir-i zülf-i müşginim

Anınçün saff-ı ser-bazan-ı aşk içre yerim yoktur

 

Yanıp hicran ile şem’-i gam oldum vaslı yad etmem

Meta’-i şeb-pesendim subha layık gevherim yoktur

 

Nice feryad edip çak-i giriban etmeyen ben kim

Yanımda saki-i gül-ruh elimde sagarım yokdur

 

Sitanbul’a o denlü arzu var dilde ey Vecdi

Uçardım bulsam amma neyleyim bal ü perim yokdur.

KAYNAKÇA: Mermer, Ahmet (2002). Vecdî ve Dîvânçesi. Ankara: MEB Yay. 135-136, Kocatürk, Vasfi Mahir (1971). Namık Kemal’in Şiirleri. Ankara: Edebiyat Yayınevi.

Paylaş