HAYATI

Divan şairi. Asıl adı Mehmet. XV-XVI. yüzyıl şairlerinden. Latifi’ye göre Kastamonu’da, Aşık Çelebi’ye göre Manisa’da dünyaya gelen Tali’i’nin yaşamı üzerin ayrıntılı bilgi yok. Yavuz Sultan Selim dönemi şairlerinden olduğu biliniyor. II. Beyazıt’ın oğlu şehzade Mahmut’un defterdarlığını yapmış, Yavuz döneminde ise yeniçeri katibi olmuştur. Tezkirelerde Necati ile çağdaş olduğu belirtilir.

Divan’ı olduğu söylene Tali’i, dönemin güçlü şairlerinden sayılmış, Necati ile aynı değerde görülmüştür. Latifi’nin anlattığı bir fıkradan, padişah ve çevresine mensup olduğu anlaşılıyor. Kendine özgü bir söyleyişi olan, dili iyi kullanmış bir şairdir.

Bugün minberde bir vaız güzel sevmeği men’ etmiş

Şunu muydu bir aşık ki endüreydi minderden

ESERLERİ
  • Farsça Dîvân
  • Târîh / Selîm-nâme
  • Türkçe Dîvân

Tali’i’nin şiirlerine tezkirelerde ve mecmualarda rastlanmaktadır.

ESER ÖRNEKLERİ

GAZEL I

Kime yanam yakılam bu dil-i suzanumdan

Yakdı yandırdı beni ol dahi bir yanumdan

*

Vasf-ı halüm yazayın deyü kalem aldum ele

Alem odlara yanar defter ü divanumdan

*

Dostum çün beni ya kaşına kurban etdün

Alnuna barmağ ile bari değür kanumdan

*

Dökerin göz yaşını derd ile Ya’kub gibi

Ayrılaldan berü ol Yusuf-ı Ken’anumdan

*

Beni ey Tali’i gark eyledi ummana yaşum

Nice kan ağlamayam dide-i giryanumdan

GAZEL II

Ne bir dilber bulurum ben güzeller içre senden yeg

Ne bir aşık bulursun sen cihan içinde benden yeg

*

İşitdük cenneti zahid kapundan yeg dürür dermiş

Benüm çok sevdüğüm gurbet kaçan olur vatandan yeg

*

Bize sen hülle-i sündüsle sofi iftihar etme

Bilürüz ahiret donunı biz olmaz kefenden yeg

*

Getür saki mey-i gülgün bahar eyyamıdur zira

Şarap içmeğe yer yokdur bu gün sahn-ı çemenden yeg

*

Aceb mi Tali’i erse kemale lutf-ı eş’arun

Ki tab-ı nazükün Hassan nedür bil ki hasenden yeg

GAZEL III

Bade nüş eylemişüm dün gece cananlar ile

Nice canan bir alay afet-i devranlar ile

*

An u hüsnünle kaşun nunı vü kaddün elifi

Beni öldürdi aceb neyleyeyim anlar ile

*

Toldı afak bugün nale vü efganumdan

Kanda varam dahi bu bu dide-i giryanlar ile

*

Şu kadar mest ü harabati vü bi-bak olalum

Gezeyin şehri bütün çak-i giribanlar ile

*

Tali’i cem’ ola mı hiç o mecmu’a-i hüsn

Bir bölük baht-ı siyeh hal-i perişanlar ile

GAZEL IV

Gülşen-i hüsn içre bu yeni yitişen tâzeler

Göresüz âşıklarun hep eski derdin tâzeler

*

Müdde’îler itmedi kûyun hicâzın çün makâm

Şehr içinde n’eyler ey dil-ber ya bu âvâzeler

*

Kâkülün gönüller almagı verendâz eylemiş

Çok durur zülf-i girih-gîründe bu endâzeler

*

Hattı gelmeyince güzeller mülâyim olmadı

Bu bahâneyle ilün gönlin yolı kim yazalar

*

Hat degüldür defter-i hüsni tagılmasun diyü

Kara ibrîşimle zülfi eylemiş şîrâzeler

*

Zülfi tîbi hasretinden ölicek topraguma

Dûstlar bir sûret ile tâbe kabre yazalar

*

Pâdşehlıkdur bugün hana gedâlık Tâli’î

Anlarunçün açılur hep bu der ü dervâzeler

KAYNAKÇA: Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf [erişim tarihi: 20. 08. 2013]. 698.

 

 

Paylaş