HAYATI

1927 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. 15 Aralık 2004 günü İstanbul’da hayatını kaybetti. İstanbul Şehremini 34. İlkokulu ve Karşıyaka Ortaokulu’nu bitirdi. Karşıyaka Lisesi’nde öğrenci iken 142. Maddeye aykırı eylemde bulunduğu iddiasıyla tutuklandı ve dört buçuk ay eğitimine devam edemediği için okuldan uzaklaştırıldı. İzmir Belediyesi’nde daktilocu, İstanbul’da bir bankada memur olarak çalıştı. 1953 yılında siyasal sebepler ile yeniden tutuklandı. İki yıl tutuklu kalıp beraat ettikten sonra Tan, Yeni Gazete ve Varlık Yayınları’nda düzeltmenlik yaptı. Yelken ve kendisi tarafından çıkarılan Ataç ile Eylem dergilerini yönetti. Ataç Yayınevi’ni kurup bir süre işleten Şükran Kurdakul, Türkiye Yazarlar Sendikası Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu.

Çocuk Sesi, Maceralar Dünyası ve Yedigün dergilerinde küçük yaşta şiirler yayımladı. İlk kitabını henüz on altı yaşındayken çıkardı. Ölçülü, uyaklı ve kişisel duygularını yansıttığı ilk şiir denemelerinden sonra toplumcu şiire yöneldi. 1940 kuşağının en genç şairi olarak tanındı. Ulusal kurtuluş, bağımsızlık, özgürlük ve sömürü izlekleri çevresinde geliştirdiği şiiri kalabalıklara seslenmek isteyen, eylemci bir şiirdir. 1956 yılında “Giderayak” adlı kitabı yayımlanır ve ayrıntıdan kurtulma, denge ve yeni bir ses arayışı Şükran Kurdakul’u kendisi için savaşmaya iter; salt bildiriye yaslanan özellikleri olan bazı şiirlerini bu kitabına almaz.

“Yeniden doğuşum” dediği Acılar Dönemi’ndeki şiirlerinde geçmişe uzanan acılı bir duygusallık görülür. Gözlem ve yaşantılarına dayanan toplumcu gerçekçi anlayıştaki öykülerinde orta tabakadan insanları ve yakın tarihte yaşanan bazı olayları ve bazı insanları anlatır. 1970’li yılların başında yayımladığı öykü kitaplarını 1987’de Öyküler adı ile bir araya getirir. Araştırma ve inceleme kitaplarıyla da adını duyuran Şükran Kurdakul’un bu alandaki en önemli kitapları Şairler ve Yazarlar Sözlüğü ile Çağdaş Türk Edebiyatı’dır.

Şükran Kurdakul, Bir Yürekten Bir Yaşamdan ile 1983 Nevzat Üstün Şiir Ödülü’nü aldı ve 2000 TÜYAP Kitap Fuarı Onur Yazarı oldu.

Asım Bezirci, Şükran Kurdakul hakkında: “Giderayak’taki durgunluğun yerini hareketlilik almıştır. Eylemsizliğin ve umarsızlığın yarattığı üzünç kavganın getirdiği sevince dönüşmüştür. Onunla birlikte anlatım da değişmiştir: Canlı, duru, sarsıcı bir özelliğe kavuşmustur. Bunun için müzikten ve belâgattan yararlanılmış, eski şiirin imkânları denenmiştir. Çokluk düşünce duygunun, akıl hayalin üstüne çıkmıştır. Bu yüzden bazı parçalar kurulaşmış, derinlikten uzaklaşmış, hatta nutka kaçmıştır. Fakat özün doğurduğu dirilik ile biçimin ulaştığı yetkinlik bu kusurları çoğun gölgelemiş, mısraları alımlı kılmıştır” değerlendirmesini yapmıştır.

ESERLERİ

ŞİİR: Tomurcuk (1943), Zevklerin ve Hülyaların Şiirleri (1944), Giderayak (1956), Nice Kaygılardan Sonra (1963), İzmir’in İçinde Amerikan Neferi (1965), Halk Orduları (1969), Acılar Dönemi (1977), Bir Yürekten Bir Yaşamdan (1982, 50. Şiir Yılı nedeniyle toplu şiirleri, 1993), Ökselerin Yöresinde (1984, Ökselerin Yöresinde – Toplu Şiirler 4, 2001), Ölümsüzlerle (1985, Ölümsüzlerle – Toplu Şiirler 5, 2001), İhtiyar Yüzyıla Şiirler (1997), Boşuna Belindeki Anahtar Işığım Kilitlenmez ki Benim (seçme şiirler, 2000).

HİKÂYE: Tanığın Biri (1970), Beyaz Yakalılar (1972), Kurtuluştan Sonra (1973), Onların Çocukları (1975), Öyküler (dört kitabından seçmeler, 1987), Tanığın Biri – Beyaz Yakalılar (Toplu Öyküler 1, 2001), Kurtuluştan Sonra – Onların Çocukları (Toplu Öyküler 2, 2001).

DENEME-İNCELEME: İçe Kapanış / Charles Baudelaire (1959), Sosyalist Açıdan Türk-İş Yargılanıyor (Şaban Yıldız ile, 1966), Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (1971, 6. bas. 1999), Namık Kemal (1977), Nâzım’ın Bilinmeyen Mektupları (1986), Namık Kemal: Yaşamı-Sanatçı Kişiliği-Romancılığı (1991), Nâzım’dan Armağan (K. Coşkun ve Ö. Yağcı ile, 1990), Şairce Düşünmek (edebiyat yazıları, 1990), Çağdaş Türk Edebiyatı (4 cilt, 1992), En Güzel Öyküler: 28 Türk Yazarından Bir Seçki (1994), Nâzım Hikmet Şiirinde Belirgin Temalar: Nâzım Dünya ve Biz (Sennur Sezer ile, 2002).

OYUN: Zindandaki Şair (1990). ANI: Cezaevinden Babıali’ye Babıali’den TİP’e (2004)

 

 

 

 

Paylaş