HAYATI

Tezkire yazarı. 1667’de İstanbul’da dünyaya geldi. 1732’de İstanbul’da yaşama veda etti. Kabri, Emir Buhari Dergahı Mezarlığı’ndadır. Asıl adı Mehmet. . Dedesi simkeşbaşı Mehmed Ağa, babası dönemin şairlerinden Simkeşzâde diye tanınan Hasan Feyzi Efendi’dir.

Medrese eğitimi görerek yetişen Şeyhi Mehmet Efendi, 1684’te Ebu Saidzade Feyzullah Efendi’ye mülazım oldu ve sonraki yıllarda müderrislik yaptı. Babasının vefat etmesi üzerine müderrislik görevini bıraktı ve onun yerine Emir Buhari Dergahı’na şeyh oldu. Burada dersler veren Şeyhi Mehmet Efendi, ölüme kadar bu görevi sürdürdü.

ESERLERİ
  • Vekayi-i Fuzala: Şeyhi Mehmet Efendi’nin en önemli eseridir. Bu eser, Nevizade Atai’nin zeylinin zeylidir.
  • Takvîmü’t-tevârîh: Katip Çelebi’nin aynı adlı eserine yazılan bir zeyldir.

Şeyhi’nin şiirlerine ise dönemin mecmualarında rastlanır.

ESER ÖRNEKLERİ
VEKAYİ-İ FUZALA’DAN

NEF’İ

Erzeni’-Rumi Ömer Bey’dir. Divan-ı Humayün-ı Sultani’de Ma’den Mukata’acısı olmuş idi. Tab’ı hicve tezyife mail olmağın bin kırk dört Şa’banında Cizye Muhasebecisi iken gazab-ı husrevaniye mazhar olmağla katl olunup deryaya atıldıktan zamanesi şu’arasından beri vech-i ta’miye bu tarih demiştir.

Beyt:

Nagehanı geldi bir eksikli dedi tarihin
Ah kim kıydı felek Nef’i gibi üstada

Tarih-i diğer:

Geçti Siham-ı Kaza

Türki vü Farisi mürettep ve mükemmel divan-ı eş’arı vü hiciv ü hezeliyyatda Siham-ı Kaza nam manzum güftarı vardır. Bu eş’ar divan-ı belagat-şi’arından intibah olundu:

Her ma’na-i latif ki candan nişan verir
Ta’bir edince tab’ım anı nazma can verir

Her nazm-ı dil-firib ki benden sudur eder
Lafzı cemal-i şahid-i ma’naya an verir

Tab’ım arus-ı ma’naya meşşatalik eder
Endişem ayine kalemim sürme-dan verir

Velehü:

Cuylar mı devr eden turfe çemenzarın yahut
Mai pervaz ile nat’ olmuş yeşil hara mıdır

Vasf-ı buy-ı hulkumu satr-ı hat-ı şiir de ya
Mevc-i derya-yı suhanda anber-i sara mıdır

Ma’ni-i rengin lafz-ı abdarımda yahut
Sagar-ı minaya konmuş lale-gün sahba mıdır

Velehü:

Dil-teşne cihan meşreb-i pakindeki lütfa
Güya çemen-i aleme bir ab-ı revandır

Güya ki gülistan-ı suhandır bu kasidem
Her nüktesi bir gonce-i bi-har ü hazandır

Her mısra’ı ya bir sanem-i nev-hat-ı mevzun
Endişe-i bari kim ana muy-miyandır

KAYNAKÇA: Nihad Sâmi Banarlı, Resimli Türk Edebiyâtı Târihi, İstanbul 1983, I, 380

 

Paylaş