HAYATI

Divan şairi ve tarih yazarı. İstanbul’da dünyaya geldiği bilinen Sami’nin doğum tarihi hakkında herhangi bir bilgi yok. 1733’te vefat etmiş ve Yeni Ali Paşa camine gömülmüştür. Ölümüne:

“Mustafa Sami Efendi ede cennete makam”

mısra-ı tarihi düşülmüştür. Asıl ismi Mustafâ’dır. Diğer isminin “Mehmed” olduğu sadece bir kaynakta belirtilmiştir. Arapça emini Osman Efendi’nin oğludur. Kalemden yetişen Sami, ruznameci, piyade mukabelecisi ve vakanüvis oldu. Bazı kaynaklarda hattat olduğu da belirtilir.

Dönemin usta şairlerinden biri olarak kabul edilen Sami’nin Divan’ı 1837’de basıldı. Vakanivüs olduğu tarihten başlayarak müsvedde halinde bulunan tarihi kendisinden sonra gelen Suphi tarafından düzenlendi. Sami’nin tarihini de kapsayan Suphi Tarihi’nin basımı 1784’tedir.

ESERLERİ
  • Divan
  • Sami Tarihi
  • Şakir ve Subhi
ESER ÖRNEKLERİ
SAMİ DİVANI’NDAN

GAZELLER

GAZEL I

Bezm-i pak-i hüsne ziverdir o zülf ü hal ruh
Dud-ı anber micmer-i zerdir o zülf ü hal ü ruh

Gerden-i billurun üzre guyıya bir şişede
Sünbül ü şebbu gül-i terdir o zülfü ü hal ü ruh

Dağ-ı gam sevda-yı ser tab-ı ciğer gitmek muhal
Dilde kim daim musavverdir o zülf ü hal ü ruh

Şu’le aha sipend olmak süveyda-yı derun
Yada geldikçe mukarrerdir o zülf ü hal ü ruh

Gülşen-i hüsn içre dam ü dane-i aşub ile
Mürg-i cana kayd-ı diğerdir o zülf ü hal u ruh

Halka-i cim-i cemali nokta-i nur üzredir
Safha-zib-i ruh-ı dilberdir o zülf ü hal u ruh

Kıldı hüsn-i şahid-i nazmı dü-bala Samiya
Çün redifimle mükerrerdir o zülf hal ü ruh

GAZEL II

Ah-ı şerer-feşan ki dil ü sineden çıkar
Piçide ejdeha gibi gencineden çıkar

Etsen nigeh bu cazibe-i hüsn ü an ile
Aksin derun-ı hane-i ayineden çıkar

Reng-i ta’alluk elbise-i nazdan bedid
Ruy-ı ferağ hırka-ı peşmineden çıkar

Ma’na-yı ayş u nükte-i gülgeşt-i bağzar
Terkib-i nüsha-i şeb-i azineden çıkar

Nazmım o lu’lu-yı sadef-aguş-ı feyzdir
Sami muhit-i hatır-ı bi-kineden çıkar

GAZEL III

Ne feyz-i zühd ü ne şeyh-i diyardan gördük
O haleti ki mey-i hoş-güvardan gördük

Me’al ukde-i piçiş-numa-yı ümmidi
Nühufte şive-i ebru-yı yardan gördük

Çü serv serkeş olan peşt olur hakikatte
Bu sırrı ayine-i cuybardan gördük

Şinaveran garik ü şikeste keşfiler
Telatum-ı yem-i aşkı kenardan gördük

Teravet-i çemen ü nuş-ı mey leb-i derya
Tamam-ı alem-i abı Hisardan gördük

Hilaf-ı cins ile sohbet neticesiz idügin
Cevab-ı bi-saded-i kuhsardan gördük

Vera-yı perde-i vahdet ne olduğun zahid
Derun-ı hırka-i peşmine-tardan gördük

Bu feyz-i natıka-i ruh-bahşi ey Sami
Zuhur-ı neş’e-i evvel-bahardan gördük

KAYNAKÇA: Kutlar, Fatma Sabiha (1996). Arpaemîni-zâde Sâmî Dîvânı: Tenkitli Metin-İnceleme-Özel Adlar Dizini I-II. Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Kutlar, Fatma Sabiha (hzl.) (2004). Arpaemîni-zâde Mustafa Sâmî, Dîvân. Ankara. 247-249

Paylaş