HAYATI

Tezkireci ve divan şairi. Edirne’de dünyaya geldiği bilinen Rıza’nın doğum tarihi hakkında herhangi bir bilgi yok. 1671’de Edirne’de vefat etmiş ve burada toprağa verilmiştir. Edirne’nin tanınmış bir ailesinden olduğu, Zehrimarzade sanı ile anıldığı bilinmektedir. Öğrenimini Edirne’de yapmış, daha sonra müderrislik ve naiplik görevlerinde bulunmuştur. Rıza’nın son görevlerinden biri Uzunköprü müftülüğüdür.

ESERLERİ

Divan’ı olduğu söylenen, ama bugüne kadar Divan’ına rastlanmayan Rıza, şairliğinden çok, kendi adı ile anılan Tezkiresiyle tanınmıştır. İki bölüme ayırdığı yapıtının 1898’de eksik bir basımı yapılmıştır. Siyer-i Veysî’ye Zeyl adlı bir yapıt da Rızâ’nın mürettep bir Dîvân ve Tezkire’sinden başka Veysî’nin Siyer’ine zeyl (ek) yazdığı da kaynaklarda belirtilir.

ESER ÖRNEKLERİ
DİVANDAN

GAZELLER

GAZEL I

Ezel bezm-i eleste vardur işreti Mevlevilerde

Görildi neş’e cam-ı mahabbat Mevlevilerde

 

Bulunur pirden ser-i hilafet Mevlevilerde

Açılur pirden ser-i hilafet Mevlevilerde

 

Olurlar anun içün vasıl-ı dergah-ı sübhani

Reh-i adaba var kılmak ri’ayet Mevlevilerde

 

İdenler serfürü sıdka den-i dünyaya baş eğmez

Gören çokdur bu veçhile inayet Mevlevilerde

 

Çıkar hubb-ı sivayı sana baş eğsün yine dünya

Bulanlar böyle buldı pire vuslat Mevlevilerde

 

Teveccüh üzredür pire kudüm ışkını beklerler

Rıza dünyaya baş eğmez isabet Mevlevilerde

GAZEL II

Nigâh itmez dil-i zâra o mest-i nâz-ı müstagnî

Cihâna gelmemişdür böyle bir mümtâz-ı müstagnî

 

Elünden düşmez ey şûh-ı cihânum câm-ı istignâ

Dem olur ölür ammâ âşık-ı ser-bâz-ı müstagnî

 

Niçün ol gamzeler ahvâlümi igmâz-ı ayn eyler

Acebdür fitne-i ‘âlem olan gammâz-ı müstagnî

 

Teselsül buldı feryâdum şeb ü rûz eylemem ârâm

Figân ü nâlemün âhengine her sâz-ı müstagnî

 

Tekâsül eylese sayd-ı dilünde gamze âdetdür

Şikâregâh olur öldür Rızâ şeh-bâz-ı müstagnî

GAZEL III

Sofi bakup da sanma tehi Mevlevileri

Hakk’a yitürdi şah rehi Mevlevileri

 

Kıldurdı şah olduğuna bak delaleti

Başına giydiği külehi Mevlevileri

 

Sadr-ı felek ki matla’-ı envar-ı ışkdur

Mihr eyleye tulu-i mehi Mevlevileri

 

Bak devr-i gülde tev’em olursa neva-yı ney

Bülbül ider bu çar-gehi Mevlevileri

 

İklim-i ışka hayme-i tennure taht-gah

Dirler meleğün oldı şehi Mevlevileri

 

İklim-i nur-ı ışka nazar kıldurur Rıza

Bak da sema’ da her nigehi Mevlevileri

KAYNAKÇA: Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay, Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rızâ Tezkiresi İnceleme-Metin. İstanbul: Sahhaflar Kitapsarayı.

Paylaş