HAYATI

XIV. yüzyıl şairlerinden. 14. Yüzyılın ikinci yarısında Divan şiiri alanında bir diğer şahsiyet de Bahtiyar-name adlı yapıtı kaleme alan Emir Ali oğlu Pir Mahmut’tur. Şairin hayatı hakkında herhangi bir bilgiye sahip değiliz. Eseri Bahtiyar-name dolayışı ile kendisinden haberdar olmaktayız ve bu eserden anladığımız kadarı ile Pir Mahmut, güçlü bir üsluba sahip bir şairdir.

ESERLERİ

Bahtiyar-name: Konu ve hava bakımından dini epopeler, aşk mesnevilerinden ayrılarak devrinin edebiyatı içinde bir çeşitlilik unsuru olan, üzerinde yazılış tarihi bulunmamakla beraber, tahminen yüzyılın sonlarında yazıldığı anlaşılan bu eser, dil ve teknik bakımından klasik mükemmeliyete yaklaşan büyük bir eserdir ve hayati bir hikayedir. Eser, Kelile ve Dimne ile Binbir Gece Hikâyeleri’ndeki zincirleme tekniğe göre düzenlenmiştir.

Eserde hiçbir tasavvuf kokusu olmadığı gibi, doğrudan doğruya dini bir ruh da yoktur. Anlatılan dokuz hikaye dolgunca ve enteresan öykülerdir. Bunların arasında değişik vezinli şiirler halinde ahlaki telkinler yapılmaktadır. Konu, edebi bir zevk ile birlikte ahlaki ve içtimai kültür verme düşüncesiyle ve şuuru ile işlenmiştir.

ESER ÖRNEKLERİ
BAHTİYAR-NAME
BAHTİYAR-NAME’NİN BAŞLANGICI

Ger olursa bize Hak’dan inayet

Diyevüz girü bir ziba hikayet

*

Ki hatırlar onunla şad ola hoş

Cemi’i gussadan azad ola hoş

*

Kim okursa  bu ziba dasitanı

Bedayi’den münevver kıla canı

*

Ki bir tuhfe acaib dasitandur

Gülistana müşabih Basitandur.

*

Meğer mülk-i Acemde bir ulu şah

Var idi kim ana mahkum idi mah

*

Seza-var-ı nigin u tac u taht ol

Sorarsan adını Azad-baht ol

*

Şehenşahıydı mülk-i Sistanun

Ümidiyle dükeli ins ü canun

*

Civan-merd ü şüca kamilidi

Hünermend ü sahi vü adil idi

*

Cihanun mülkine ez Kaaf ta Kaaf

Döşemişdi bisat-ı adl ü insaf

*

Hemişe lutf u bezl ü dad iderdi

Anunla alemi abadi derdi

*

Bu esnada meğerkim çıkdı bir yıl

Ne yıl kim bir nefesde yıkdı bin yol

*

İmadun guşesini açdı nagah

Ki kızun hüsnine şah oldı agah

*

Ne göresin durur bir can-ı nazük

Gözi nergis lebi mercan-ı nazük

*

Boyı sevr ü saçı sünbül yüzi gül

Ki hayran olur ana karşu bülbül

*

Şu resme anda meftün itdi şahı

Ki çıkdı göklere feryad u ahı

*

Esir ü aşık u zar oldı sultan

Perişan-hal evkar oldı sultan

*

Yüreği aşk adıyla oldı müdgam

İçi taşı dolu oldı kamu gam

*

Feravan ah idüben kıldı zari

Gözinden ahudup ebr-i bahari

*

Didi ey gönül elünden senün dad

Ki beni bir nefes eylemedün şad

*

Neyidi bana bu iş nagehanı

Ki bir ahum yakar cümle cihanı

*

Bu derdi bilmezem ben kime diyem

Devasını bunu nicesini yiyem

*

Korısam bunı kim gide ölürem

Eğer komaz isem rüsvay oluram

*

Bununla olmaz ise bana dirlik

Gerekmez dahi bu dünyada dirlik

*

Ger olmazsa benümle bu dilaram

Ne can rahat bulur ne hod dil aram

*

İlahi nideyim dermandeyem ben

Bu işe lütfun ile çare kıl sen

KAYNAKÇA: Kocatürk, Vasfi Mahir (1970). Büyük Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Edebiyat Yayınevi.

Paylaş