HAYATI

Divan şairi. 1673’te İstanbul’da dünyaya geldi. 1748’de İstanbul’da yaşama veda etti ve Üsküdar’da toprağa verildi. Asıl adı Mirzade Ahmet olan Neyli, İstanbul kadılarından Mirza Mehmet Efendi’nin oğludur. Öğrenimini tamamladıktan sonra önce müderrisliği, ardından da baba mesleği olan kadılığı seçti. İzmir, Mısır ve Mekke mollalıklarında bulundu. 1736’da Anadolu, 1746’da da Rumeli kazaskerlikleri görevinde bulundu. Bir süre sonra sağlık sorunlar nedeni ile istifa etti.

Neyli, şiir dışında tasavvuf ve tarih gibi alanlarda da ürünler verdi. Muallim Naci, “Neyli Efendi iktidarı nispetinde şöhret bulamayan şairlerimizden sayılır” derken,

Gönül ağyar için incinme yara
Gül olmaz bağ’ı alemde dikensiz
Nola ol kafir-i hüsne havale etsem ağyarı
Meseldir dinsizin elbet gelir hakkından imansız”

gibi halk arasında dilden dile dolaşan beyitlerin sahibi olduğunu belirtme ister.

ESERLERİ

Neyli’nin yapıtları basılmadı. Divan’ı, çevirileri (El-Fazlü’l-Vehbi fi Tercemeti’l-Garbi; El-Evfa fi Tercemeti’l-Vefa), Tarih-i Vassal şerhi ve Macaristan seferi ile ilgili bir tarihi vardır.

ESER ÖRNEKLERİ
DİVAN’DAN

GAZELLER

GAZEL I

Merdüm-i çeşm-i gazal Çin hal olmuş sana
Aks-i gül mir’ata düşmüş ruy-ı olmuş sana

Ab-ı tab-ı naz ile tahmis olunmuş afitab
Ab ü tab-ı gevher-i hüsn ü cemal olmuş sana

Vechi var cana sipihr-i hüsn dersem ruyuna
Cebhe meh ruhsar mihr ebru hilal olmuş sana

Nakşı çıkmış ser-nüvişti eylemiş şimdi zuhur
Hüsnü Leyla’nın siyeh bir destmal olmuş sana

Neyliya çıkmaz hayalinden miyan-ı Dilruba
Ma’ni nazik hayal-ender-hayal olmuş sana

GAZEL II

Ey dil-i şeyda ne gül ne gülistan lazım sana
Aşık-ı dil-dadesinden bir dilsitan lazım sana

Sevdiğim bir tıfl-ı şehr-aşubdur efsane-dost
Sergüzeştin söyle ey dil dasıtan lazım sana

Sorma tıg-ı gamzesin leb-teşne misin kanma
La’lin em ey aşık-ı dil-haste can lazım sana

Şeyh-i şehre minnet etme ey taleb-kar-ı visal
Bir kadehle himmet-i pir-i mugan lazım sana

Çek licam-ı rahş-ı kilki geçmesin i’cazı da
Saha-i ma’nada Ney hem-inan lazım sana

GAZEL III

Halet-i la’lin sebz aşikar olsun da gör
Neşvesin sahba-yı nabın nev-bahar olsun da gör

Çin-i naz-ı arız-ı cananeyi manend-i gül
Aşıkan gülzar-ı kuyunda hezar olsun da gör

Bade görsün neşvesi pür-tab kılsın ruhların
Ol mehin mir’at-ı hüsnü olsun da gör

Dide nergis gamze süsen kadd serv gerden semen
Sahn-ı bağı bir ser-amed gül-izar olsun da gör

Neyliya seyr et zümürrüd-zib-i yakut olduğun
Hatem-i la’lin hat-ı sebz aşikar olsun da gör

KAYNAKÇA:  Uzun, Adnan (1991). Neylî, Divan (Tenkitli Metin). Yüksek Lisans Tezi. Edirne: Trakya Üniversitesi. 201

Paylaş