HAYATI

Şair. Doğum yeri ve tarihi bilinmiyor. 1535’te Gelibolu’da vefat etmiş ve burada gömülmüştür. İstanbul kadılarından Yarhisarlı Mustafa Efendi’nin oğludur. “Köse Me’ali” adı ile ünlenmiştir. İlmiye mesleğindendir. Çirkin, latifeci ve rint olduğu için müderrislik verilmediği söylenir. Sofya ve Felibe kadılıkları görevinde bulundu. Kanuni Sultan Süleyman’ın tahta çıkmasından sonra padişaha sunduğu şiirleriyle Kanuni’nin gözüne girdi. Daha sonra Gelibolu kadılığı görevine getirilen Meali’ye bu görevinin yanı sıra Bolayır mütevelliliği de verildi. On yıl kadar rahat bir yaşam sürmüş ve bu görevi sırasında da hayatını kaybetmiştir.

ESERLERİ

Yaşadığı dönemde beğenilen şiirlerine tezkire ve mecmualarda rastlanmaktadır. Oldukça yalın bir dille yazdığı şiirlerinin ince bir alayı ve yergiyi içerdiği görülür. Hırrename’si benzeri yapıtlar içinde iyi bir örnektir. Hırrename’den

Şimden gerü sıçan tuta bütün dünyayı

Kemire hegbeyi çuvalı dele torbayı

İnlete yoksulu ve yoksul ede hem bayı

Nidelüm ah pisi neyleyelüm vah pisi

ESER ÖRNEKLER

DİVAN’DAN

GAZEL

Cam-ı meyden geçmeği pend etdügümce özüme

Lal’i meygunı hayali def’i gelür gözüme

*

Kadre ersem eyle hacet diler idüm kim olam

Eşiği taşı anun ta kim basaydı yüzüme

*

Sufi üzüm suyın eyle sevdi kim teşbihini

Yeşmden kıldı şebih oldugıyiçün üzüme

*

Kaçma benden utanırsun der idüm şimdi seni

Şi’rile sayd eyledüm geldüm ola mı sözüme

*

Ey Me’ali sanursam yürür ocakta mürçe

Gele çün hattı hayali bu dil-i pir-süzuma

DESTAN

Kendü elinde düredi

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

Çıktı ellere yüridi

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Mülküne düşmen el sundı

Memleket kan ile yundı

Etmegün yiyenler döndi

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Çok devletlüler yog oldı

Toglar bayı turag oldı

Bir Türk elünde beg oldı

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Gör Kızılbaşun halini

Zulme uzatdı elini

Tutmasun Osman elini

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Görün netdi Şah-kulıyı

İndi yaykadı yalıyı

Aldurdun Anatoluyu

Yetiş Gazi Hünkar Yetiş

*

Müslümanlar zebün oldı

Erkek dişi bagbun oldı

Katı büyük kırgın oldı

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Akıl ayın bayın aldı

Bir acayip oyun oldı

Çok sipahun hayin oldı

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Yiyenler senün ni’metün

Saklamadılar hürmetün

Yaradan vire fursatun

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Yandı Köti başdan başa

Kim kayil ola bu işe

Kazuga urıldı Paşa

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Sultan Ahmed varamadı

Yezid cengin göremedi

Kaçtı yezid duramadı

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Yakdı Köti gibi şarun

Yok’mıdur namus ve arun

Bile al gel Yeniçerin

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Ali Paşa ardın sürdi

Yorgun leşker ile erdi

Başında yazusın gördi

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Sultan Korkud korkub kaçar

Ali Paşa berü geçdi

Oyalanup az az göçdi

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Şeytan kulı düşdi anda

Başı yuvalandı kanda

Fitneler kopdı cihanda

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

*

Ey Me’ali aceb haldür

Kızılbaşun işi aldür

Şüphesüz kanı helaldür

Yetiş Gazi Hünkar yetiş

KAYNAKÇA: Prof. Ali Nihat Tarlan, Divan Şiiri

Paylaş