HAYATI

Şair. Asıl adı Kadi-i Bağdadi. Ölüm yılı bazı kaynaklara göre 1512, bazı kaynaklara göre ise 1516. Şirazlı olduğu ve inançlarından ötürü göç etmek zorunda kalıp Bağdat’a yerleştiği, burada kadılık yaptığı biliniyor. Ama Şiilik mezhebinin yayılması üzerine Bağdat’tan da ayrılmış, önce Mardin’e, daha sonra da İstanbul’a gitmiştir. İstanbul’da sahn müderrisi olan Kıvami, Ahkamü’s Selatin adlı bir Osmanlı sultanları tarihi yazmıştır. Şairin günümüze gelebilen Fetihname-i Sultan Mehmet adlı yapıtı İstanbul’un fethini konu alır. Nazım, nesir karışık yazılmıştır. 1955’te Babınger’in özsözü ile tıpkı basımı yapılmıştır.

ESERLERİ

Fetih-name-i Sultan Mehmed: 1489’da yazılmıştır. 160 yapraktan ibarettir. Faksimilesi önsöz ile birlikte Franz Babinger tarafından yayımlanmıştır. Nesir, nazım karışık bir eserdir. Yirmi sekiz bölümün yirmi beş bölümü Fatih’e, üç bölümü de II. Beyazıt’a ayrılmıştır.

ESER ÖRNEKLERİ
FETİH-NAME-İ SULTAN MEHMED’DEN

MERSİYE-İ SULTAN MEHMED

Saki-i dehr sunduğu cam-ı fenayimiş

Nuşi zamanenün kamu niş ü belayimiş

*

Kurtulmağ olmaz imiş ecelden diriğ ü ah

Her nefs ölüm belası ile mübtela imiş

*

Gül diyüben getürdüği gülzar-ı ruzigar

Hikmet budur ki nar u cefa vü anayimiş

*

İyi dil bu ömr esasına mağrur olma kim

Kişi yile vü suya dayanmak hebaymış

*

Bağ-ı cihan içinde dıraht-ı haydutun

Her bir nihali ziynet-i berg-i hevayimiş

*

Ahır çü geydüği kefen ola vücudunun

Kogıl bu fani hil’ati kim bi-vefayimiş

*

Dünya sarayına sakın aldanma kim bu dar

Bir dar imiş ki akıbet işi fenaymış

*

Künc-i eman değül n’idelüm bu cihan diriğ

Elden çü akıbet çıkar imiş bu can diriğ

***

Gürg-i ecel ki kimseye virmez aman diriğ

Aciz vuhuş elinde zebun ins ü can diriğ

*

Matem gamamı can güneşin kaplasa ne tan

Toprağa girdi çünki meh-i asuman diriğ

*

Hayfa hayatı bağına ol şah-ı alemün

Na-gah irişdi bad-ı ecelden hazan diriğ

*

Va-hasreta ki mülk-i cihan bi-vehayimiş

Hiç kimse bulmaz imiş ölümden aman diriğ

*

Bir gevher idi elde iken kıymeti anun

Bilinmedi vü gitdi n’idem rayegan diriğ

*

Dünya evi bekasız ü key bi-sebat imiş

Seyl-i fenaya gark olısarmış cihan diriğ

*

Gökler göğe boyansa ne tan bu aza içün

Kan ağlasa melek n’ola ol padişah içün

*

Ol mihr-i hulk mazhan şah-ı cihana hayf

Ol çeşm-i ruh manzam şah-ı cihana hayf

*

Ol taht-ı can ziyneti Dara-yı mülk-i din

Sultanlar içre server-i şah-ı cihana hayf

*

Çarhun hazinedarını gör n’eyledi yine

Kabr içre koydı gevheri şah-ı cihana hayf

*

Hüsn-i cemali gülşen-i can içre her nefes

Mat eyler idi gülleri şah-ı cihana hayf

*

Bu aşiyan-ı kahrı koyup arşa azm iden

Bağ-ı cinan kabuteri şah-ı cihana hayf

*

Ağla gözüm ki hasreti odı bugün anun

Yandurdı cümle dilleri şah-ı cihana hayf

*

Ol saltanat göğindeki hurşid-i cana hayf

Sultan Muhammed ol şeh-i sahib- kırana hayf

KAYNAKÇA: Kıvâmî, Fetihnâme-i Sultan Mehmed (nşr. Fr. Babinger), İstanbul 1955, neşredenin girişi, s. I-VIII; Sehî, Tezkire (Kut), s. 208-209

Paylaş