HAYATI

XII. Yüzyıl saz şairlerinden. Evliye Çelebi’nin, IV. Murat’ın yaşadığı dönemin saz şairlerinin adlarını sıralarken Çelebi Katibi adı ile andığı şairin hayatı hakkında yeterli bilgiye sahip değiliz. Şiirlerinden anlaşıldığına göre bir ordu şairidir. Öyle ki şu dörtlük:

“Bir gezi hünkarın peşine düşüp

Gece gündüz nice vadiler aşup

Taşkın sular gibi kaynaşup coşup

Düşman iklime aşup gideriz”

ordu ile birlikte sefere çıktığını, bir başkası Sultan Murat’ın ordusuyla Bağdat seferine katılmış olduğun göstermektedir. 1632’de idam edilen dönemin sadrazamı Hüsrev Paşa’nın adını anması ise XVII. yüzyılda yaşadığını gösteren bir başka kanıttır.

Katibi, aruz ölçüsü ile birkaç şiir yazmışsa da çağın modasına uymak diyebileceğimiz bu şiirlerin sanatsal bir değeri bulunmamaktadır. Hece ölçüsü ile, halk edebiyatı biçimlerini kullanarak yazdığı şiirleri ise çağının önde gelen saz şairlerinden biri olduğunu göstermektedir. Katibi’nin dili, divan şiirinin etkisi ile bozulmuş olmakla birlikte heceye hakim olduğu halk şiirinin ortak temlerini işlediği görülmektedir. “Şiirlerinde kuvvetli bir lirizm, ince bir hassasiyet, derinu bir ahenk mevcuttur” (Mehmet Fuat Köprülü). Ordu şairi olmasına, didaktik şiirler de yazmasına karşın koşmalarında genellikle aşk konusunu işlemektedir:

“Bu aşk dedikleri bir yoldur ince

Bülbüle cevreder bir gül-i gonca

Bir güzelin kendi gönlü olunca

Tenhaca odaya gelmesi vardır”

ESER ÖRNEKLERİ

Ela gözlü dilberlerin lezzeti

Şeker midir şerbet midir bal mıdır?

Ne dökülmüş ak gerdanın üstüne

Kakül müdür zülüf müdür tel midir?

 

Kudretten enine hülle biçilmiş

Al yanak üstüne benler saçılmış

Hüsnünün bağında güller açılmış

Lale midir sümbül müdür gül müdür?

 

Alçakları koyup yükseğe uçmak

Böyle gerdan kırıp göğüsler açmak

Yadlara meyledip yarenden kaçmak

Adet midir kanun mudur yol mudur?

 

Katibi ah edip bağını ezer

Ağyarlar yavrunun ardınca gezer

Efkarlanır gönül yollarda eser

Dağ mıdır bağ mıdır yoksa çölmüdür?

KAYNAKÇA: Mehmet Fuat Köprülü, Türk Saz Şairleri, I. Cilt, s:123, S. N. Ergun, Katibi, 1933’te, Fevziye Abdullah Tansel, Katibi Hakkında Notlar, Ülkü Mecmuası, s:47, İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) – Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) – Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2007, 2009) –  Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 4, 2013) – Encyclopedia of Turkey’s Fomous People (2013)

 

 

Paylaş