HAYATI

Şair ve roman yazarı. 1906’da Trablus, Libya’da dünyaya geldi. 29 Mart 1984’te İstanbul’da yaşama veda etti. Bazı yapıtlarını İlhami Bekir, Vecdi Ahmed ve “Herhangibiri” imzaları ile kaleme aldı.

Beş yaşında subay olan dayısı ile birlikte İstanbul’a gelen İlhami Bekir Tez, dayısının ölümü üzerine Darüleytam’a verildi. İstanbul Öğretmen Okulu’ndaki eğitmini, bir yandan başka işlerde de çalıştığı için 1926’da tamamladı. Bolu’da başladığı ilkokul öğretmenliğini, Bolu, Düzce, Akçakoca, İzmir, İstanbul gibi illerde sürdürdü. Daha sonra eczacılıkla ilgili kitaplar yayımladı; Bilmece (108 sayı, 1943-45), Memleketimizde ve Dünyada Kitaplar (11 sayı, 1950), SEK (Sanat El Kitapları) adlı dergilerin çıkışında emeği geçti. Cumhuriyet, Vatan, Son Posta ve Tan gazetelerinde çalıştı; Son Posta gazetesinde köşe yazarlığı yaptı.

İlhami Bekir Tez, Milli Mecmua’da yayımladığı (1924) ölçülü-uyaklık ilk şiirlerinden sonra şiir ve yazıları daha çok Servetifünun-Uyanış, Resimli Ay, Meşale, Halkevi, Varlık, Resimli Şark, Yeni Adam gibi dergilerde görüldü. Nazım Hikmet etkisindeki toplumcu şairlerden biri olduğu kabul edildi. Türk edebiyatında serbest şiiri ilk uygulayanlardan biri olduğu dile getirildi. 24 Saat adlı kitabındaki şiirlerle Türk şiirinde işçileri konu edinen ilk şair olduğu belirtildi. Kendi şiirini anlatırken “Ben bir aşk şairiyim” diyen (Sanat Olayı, S. 6, Haziran 1981) Tez’in tasvirci ve zaman zaman coşkun bir anlatımı vardır. Romanlarında daha çok toplumdaki dengesizliklerden doğan trajediyi anlatmaya çalışmıştır. I. Dünya Savaşı’na ve sonraki yıllara ilişkin gözlemlerini, insan ve toplum gerçeklerini yansıttığı Taşlı Tarladaki Ev adlı romanı yenilikçi anlatımı ve kurgusuyla dikkat çekti.

ESERLERİ

Şiir:

  • Hayat Bilgisine Göre Çocuk Şiirleri, (Galip Naşit Ar ile) İst., 1927
  • 24 Saat, İst., 1929; Mavi Kitap, (çocuk şiir ve öyküleri, Nâzım Hikmet ile) İst., 1930
  • Birinci Forma A, İst., 1930
  • Herhangi Bir Şiir Kitabıdır, İst., 1931
  • Mustafa Kemal, İst., 1933
  • Olduğu Gibi, İst.: Sinan B., 1935
  • Hürriyete Kaside, İst.: Tan Mtb., 1945
  • Birinci Seans, (çocuk şiirleri) İst., 1956
  • En Güzel Şarkı, İst., 1960
  • Küba, (toplatıldı) İst., 1962
  • Şiirler, İst., 1971
  • Altın Destan Mustafa Kemal, (Cumhuriyetin 50. yıldönümü armağanı) İst., 1973
  • 70 Yaşın Melankolisi, İst., 1975
  • Unuttum, İst., 1979

Roman:

  • Asfalt, İst., 1928
  • Taşlı Tarladaki Ev, (14 sayı tefrika Yeni Adam, 1939) İst.: Yeni Adam, 1944 (2. bas. İst.: De, 1984)
  •  Herhangi Bir Roman Kitabıdır, İst., 1965

KAYNAKÇA: Tez, İlhami Bekir”, TDEA, VIII, 343; Necatigil, İsimler, 197-198; Özkırımlı, TEA, IV, 1122; Kurdakul, Sözlük, 598; Karaalioğlu, 556; T. Baltacıoğlu, Yeni Adam Günleri, İst., 1998, s. 125-132, 177-179; Nesin Vakfı Yıllığı, İst., 1980; R. Durbaş, Mektup Var İlhami Bekir’den, İst.: 1997

Paylaş