HAYATI

Türk yazar, şair ve akademisyen. 14 Nisan 1936’da İstanbul’da dünyaya geldi. Bazı yapıtlarını Ali Hikmet, Osman Şirvan, Yavuz Ömercanoğlu, İrfan Külyutmaz imzaları ile kaleme aldı. Orhangazi’de (1939-45), Terme’de (1946-49) ve Şebinkarahisar’da (1949-50) kaymakamlık yapmış olan Yahya Hikmet Yavuz (1898-1967) ile Vecide Hanım’ın (1910-1982) oğludur.

Babasının görevleri nedeni ile ilk ve orta eğitimini Anadolu’nun çeşitli yerlerinde okuyan Hilmi Yavuz, liseyi 1934’te Kabataş Erkek Lisesi’nde tamamladı. Daha sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne devam etti. Hukuk eğitimini yarıda bırakarak gazetecilik yapmaya başladı, muhabirlik ve sekreterlik yaptı. 1964’te İngiltere’ye giden Hilmi Yavuz, burada BBC’nin Türkçe yayınlar bölümünde görev aldı. Bu dönemde Londra Üniversitesi’nde felsefe öğrenimini gördü. 1969’da yurda döndükten sonra Cumhuriyet gazetesi ve çeşitli yayınevlerinde çalıştı. Devlet Güzel Sanatlar Akademisi ve Boğaziçi Üniversitesi’nde uygarlık tarihi, felsefe ve modern mantık derslerini okuttu. Meydan Larousse Ansiklopedisi yazı kurulunda (1970-71) ve Gelişim Yayınları’nda (1972-78) çalıştı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri daire başkanlığı yaptı. Şiirlerinden Gönül Paçacı tarafından yapılan besteler “Sevda Derinlerdedir” adıyla yayımlandı (Kalan Müzik, 1995).

Hilmi Yavuz’un ilk şiiri “Sabahların Türküsü”) Kabataş Erkek Lisesi’nde öğrenciyken okulun öğrenci dergisi Dönüm’de (15 Aralık 1952) çıktı. Sonraki yıllarda yazı ve şiirleri Küçük Dergi, Yeditepe, a, Varlık, Şiir Sanatı, Papirüs, Yeni Ufuklar, Gösteri, Milliyet Sanat gibi pek çok dergide ve Milliyet, Cumhuriyet, Zaman gibi pek çok dergi ve gazetede yer aldı. İkinci Yeni anlayışına koşut, imgeci, özde yoğunlaşıp biçimde yetkinleşmeyi amaçlayan ilk şiirlerini, geniş bir kültür birikiminin değerlendirildiği yeni şiirleri izledi. Geleneğin, çağdaş bir bakış açısını ve yeni şiirin olanaklarıyla yoğrulduğu, biçim ile özün dengelendiği usta işi örnekler verdi.

Hilmi Yavuz, şairliğinin yanı sıra felsefe ve kültür alanlarında yazdığı kitapları ve “anlatı”larıyla da dikkat çekti. Füsun Akatlı’nın deyişiyle “felsefeyi kuşatıcı bir üst sorunsal olarak” gördü. İnceleme, çözümleme ve değerlendirmeler yaptığı felsefe yazılarında Doğu-Batı çatışmasının üzerinde durdu. Kültür, dil ve edebiyat alanlarındaki birikimlerini, düşüncelerini kimi zaman bir araştırmacı ya da felsefeci, kimi zamansa bir denemeci üslubuyla, makale, inceleme ve notlar’la okura iletti.

ÖDÜLLER
  • Doğu Şiirleri ile 1978 Yeditepe Şiir Ödülü
  • Zaman Şiirleri ile 1987 Sedat Simavi Büyük Edebiyat Ödülü
ESERLERİ

Şiir:

  • Bakış Kuşu, İst.: Yeditepe, 1969
  • Bedreddin Üzerine Şiirler, İst.: Cem, 1975
  • Doğu Şiirleri, İst.: Cem, 1977
  • Yaz Şiirleri, İst.: Cem, 1981
  • Gizemli Şiirler, İst.: Cem, 1984
  • Zaman Şiirleri, İst.: Şiir Atı, 1987
  • Hüzün ki En Çok Yakışandır Bize, İst.: Can, 1989 (önceki kitaplarının yanı sıra Mustafa Subhi Üzerine Şiirler’in de yer aldığı Toplu Şiirler)
  • Söylen Şiirleri, İst.: Arba, 1989
  • Ayna Şiirleri, İst.: Anadolu Sanat, 1992
  • Gülün Ustası Yoktur, (Toplu Şiirler 1) İst.: Can, 1993
  • Erguvan Sözler, (Toplu Şiirler 2) İst.: Can, 1993
  • Çöl Şiirleri, İst.: Varlık, 1996
  • Akşam Şiirleri, İst.: Varlık, 1998
  • Yolculuk Şiirleri, İst.: Can, 2001
  • Hurufi Şiirler, İst.: YKY, 2004
  • Büyü’sün Yaz, (Toplu Şiirler) İst.: YKY, 2006
  • Kayboluş Şiirleri, İst.: YKY, 2008

Deneme-Anı:

  • Denemeler, Karşı Denemeler, İst.: Bağlam, 1988
  • İstanbul Yazıları, İst.: Anadolu Sanat, 1991
  • İstanbul’u Dinliyorum, İst.: Anadolu Sanat, 1993
  • Âh Kadınlar, İst.: Parantez, 1996; Denemeler, İst.: Boyut, 1996
  • Kendime, İstanbul’a, Kadınlara Dair, İst.: Boyut, 1997
  • Geçmiş Yaz Defterleri, İst.: Can, 1998
  • İnsanlar, Mekânlar, Yolculuklar, İst.: Boyut, 1999
  • Deneme, (Denemeler, Karşı Denemeler’in genişletilmiş basımı), İst.: Boyut Kitapları, 1999
  • Ceviz Sandıktaki Anılar, İst.: Can, 2001
  • Budalalığın Keşfi, İst.: Can, 2002; Kara Güneş, İst.: Can, 2003
  • Söz’ün Gücü, İst.: Dünya, 2003
  • Bulanık Defterler, İst.: YKY, 2005
  • Yüzler ve İzler, Ank.: Aşina Kitaplar, 2006.

Makale-İnceleme-Notlar:

  • Felsefe ve Ulusal Kültür, Ank.: Bilgi, 1977
  • Roman Kavramı ve Türk Romanı, Ank.: Bilgi, 1977
  • Kültür Üzerine, İst.: Bağlam, 1987
  • Felsefe Üzerine, İst.: Bağlam, 1987
  • Yazın Üzerine, İst.: Bağlam, 1987
  • Dilin Dili, İst.: Arma, 1991
  • Okuma Notları, İst.: Simavi, 1993
  • Osmanlılık Kültür Kimlik, İst.: Boyut, 1996
  • Yazın Dili ve Sanat, İst.: Boyut, 1996
  • Felsefe Yazıları, İst.: Boyut, 1997
  • Modernleşme, Oryantalizm ve İslam, İst.: Boyut, 1998
  • İslam ve Sivil Toplum Üzerine Yazılar, İst.: Boyut, 1999
  • Özel Hayattan Küreselleşme’ye, İst.: Boyut Kitapları, 2001
  • Biz Bu Dünyadan Değil miydik?, İst.: Dünya, 2007
  • Edebiyat ve Sanat Üzerine Yazılar, İst.: YKY, 2008
  • Batı Uygarlık Tarihine Bir Giriş, (B.Pelvanoğlu ile) Ank.: Aşina, 2008
  • İslam’ın Zihin Tarihi, İst.: Timaş, 2009

Anlatı:

  • Taormina, İst.: Afa, 1990
  • Fehmi K.’nın Acayip Serüvenleri, İst.: Afa, 1991
  • Kuyu, İst.: Afa, 1994
  • Üç Anlatı, (toplu anlatılar) İst.: Can, 1995

Röportaj:

  • Şiir Henüz, İst.: Est&Non, 1999
  • Şiirim Gibi Yaşadım, (Hz. C.B.Yüce) İst.: Dünya, 2006.

Çeviri:

  • Bilim ve Din (B. Russell), İst.: Varlık, 1972
  • Şiirler (P. Neruda), İst.: Cem, 1971.
ESER ÖRNEKLERİ

GÖMÜ

Gömüdeki gül neyse, güldeki gömü odur

Yaz

Bunu nereden bilesin

Sen, sevdaları kar

Aynaları kışlak

Ve derinden

Kuş aynada kışladı

Kargışlarda yüzen

Sen değilsin

Yaz basar, mavi bir leş olan yaz

Ve amber

Bir çevrimdir sevda

Ay dolanır, kara, yaz dolanır, kara dönüşür

Birbirine gibisin

Güldeki gömü neyse, gömüdeki gül odur

Yaz bilindi, yaz yaz!

Bilinsin

KAYNAKÇA: BF (3 Nisan 1999); Necatigil, İsimler, 388; Kurdakul, Sözlük, 649-650; Karaalioğlu, 616; Özkırımlı, TEA, IV, 1215-1216; “Yavuz, Hilmi”, TDEA, VIII, 567-568; H. Yavuz, Şiir Henüz, (röportajlar) İst., 1999; C. Külebi, Şiir Her Zaman, Ank., 1985; D. Doltaş, Berna Moran’a Armağan: Türk Edebiyatına Eleştirel Bir Bakış (“Ayna Şiirlerinde Gelenek ve Çağdaşlık”), İst., 1997; F. Akatlı, “Hilmi Yavuz’un Felsefe Yazıları Üzerine”, Varlık, S. 1088 (Mayıs 1998); Tömer Dil Dergisi, Hilmi Yavuz Özel Sayısı, S. 91 (Mayıs 2000); U.Soldan, Şiirin Aynasındaki Simurg, İst., 2003; İ.H.Baran, Hilmi Yavuz Kitabı, Ş.Urfa, 2006; M.Yiğitbaş, Gülün Ustası Hilmi Yavuz, İst., 2008.

 

 

Paylaş