HAYATI

Şair. 1846’da Manisa’nın Kırkağaç ilçesi Gelenbe kasabasında dünyaya geldi. 22 Mayıs 1912’de Manisa’da veremden yaşama veda etti. Mezarı, Kırkağaç’ta Akhisar yolunun sağ tarafındadır.  Asıl adı Mehmed Eşref olup Gelenbevî İsmâil Efendi’nin soyuna ve aynı ailenin Usûlîzâdeler koluna mensuptur. Babası Hâfız Mustafa Efendi de nüktedan ve hoşsohbet bir din bilgini idi. Annesi hafız ve şair Arife Hanım’dır.

Öğrenimini Manisa’da Hatuniye Medresesi’nde tamamlayan Eşref, daha sonra Tahirat Kalemi’nde mülazım olarak çalışmaya başladı. Uzun yıllar mal müdürlüğü ve kaymakamlık görevlerinde bulundu. II. Abdülhamid’in baskı döneminde Gördes kaymakamlığı görevini yürüttüğü dönem tutuklu olarak İstanbul’a getirildi. 1903’e kadar cezaevinde kalan Eşref, aynı yıl Mısır’a kaçtı. Meşrutiyet’in ilanına kadar Kıbrıs, Fransa ve İsviçre’de yaşadı. Bir süre de Adana’da vali yardımcılığı görevinde bulundu. Emekli olunca son günlerini Kırkağaç’ta geçirdi.

Şair Eşref, Kıt’a, muhammes, gazel, kaside gibi divan nazım biçimleri içinde kimi zaman tekniğe hiç önem verilmeden yazılmış kabaca sövüntüler yazmasına karşılık genellikle son yüzyıl şiirinin en güçlü şiirlerini verdi. Eşref, zorbalık, haksızlık ve yolsuzluk düzenine karşı çıkan dizeleriyle özellikle Ege Bölgesi halkı tarafından çok benimsendi. Eşref’in tüm eserleri Mısır’da basıldı. Şairin oğlu Mustafa Şatım, babası ile ilgili anılarını 1943’te “Meşhur Şair Eşref’in Hayatı” adlı kitapta topladı. Eserlerinden seçmeler 1953’te Cevdet Kudret’in bir tanıtım yazısı ile “Eşref-Hicviyeler” adıyla basıldı. Alpay Kabacalı’nın hazırladığı bir diğer kitap Turhan Selçuk’un çizimleriyle 1983’te “Şair Eşref” adıyla yayımlandı.

ESERLERİ

  • Deccal (2 cilt, Mısır, 1904, 1907)
  • İstimdâd (23 bendlik bir muhammes, Kahire, 1906)
  • Şah ve Padişah (Mısır, 1906; 2. bas. Rusçuk, 1908)
  • Hasbihal Yahut Eşref ve Kemal (Mısır, 1908)
  • İran’da Yangın Var (1908)
  • Sultan Abdülhamit’in Fevr-i Evail-i Saltanatı (düzyazı, Ruşçuk, 1908)
  • Eşref’in Külliyatı (Yay. Haz: Hüseyin Rifat, 1928)
  • Eşref’ten Hicviyeler (Seçmeler, Haz: Cevdet Kudret, 1953)
  • Şair Eşref-Hayatı Hatıraları Şiirleri (Haz: Hilmi Yücebaş, 1958)
  • Bütün Eşref (Haz: F. Uzun, 1964).

KAYNAKÇA: İhsan Işık / Yazarlar Sözlüğü (1990, 1998) – Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) – Encyclopedia of Turkish Authors (2005) – Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2007, 2009) –  Ünlü Edebiyatçılar (Türkiye Ünlüleri Ansiklopedisi, C. 4, 2013) – Encyclopedia of Turkey’s Fomous People (2013), Behçet Necatigil / Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. bas. 1999), Şükran Kurdakul / Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (6. bas. 1999), TBE Ansiklopedisi (2001), Mehmet Nuri Yardım / Edebiyatımızın Güleryüzü (2002), İbnülemin, Son Asır Türk Şairleri, s. 333-345; Mustafa Şatım, Meşhur Şair Eşref’in Hayatı, İzmir 1943; Fahri Uzun, Bütün Eşref, İstanbul 1964; Cevdet Kudret, Eşref-Hicviyeler, Ankara 1970; Hilmi Yücebaş, Şair Eşref: Bütün Şiirleri ve 80 Yıllık Hatıraları, İstanbul 1978

 

 

Paylaş