HAYATI

Mutasavvıf, Şair. Doğduğu tarih tam olarak bilinmemektedir. Divrik’te dünyaya geldi. 1655’te Akkirman’da yaşama veda etti. Aynü’l Hayat adlı yapıtında doğum yerini belirtmişse de, tarihi hakkında bilgi vermez. Kırımlı Şeyh Murat Efendi’nin halifesiydi. Şeyhi tarafından tarikatını yaymak için Akkirman’a gönderilmiş ve Nakşi, burada yaşama veda etti.

Mutasavvıfımızın asıl ismi Ali’dir. O, eserlerinde genellikle Nakşî mahlasını kullanmıştır. Nakşî Ali Akkirmânî’nin niçin bu mahlası kullandığı, bu mahlasın ona kim tarafından verildiği hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgiye rastlanmamaktadır. Mutasavvıfımız “Akkirmânî” olarak da anılmıştır. Akkirmânî mahlası Dîvan’ında hiç kullanılmamakla beraber Aynu’l-Hayat isimli eserinde sadece bir yerde kullanılmıştır.

Halveti şeyhlerinden olan Akkirmanlı Nakşi, hece ve aruz ölçüsü ile kaleme aldığı şiirlerinde,

Aşkın şarabın içmeyen

Mest olup hayran olur mu

Zincir-i aşka düşmeyen

Soyunup üryan olur mu

benzeri tasavvufi inançlarını dile getirmiştir. Nakşi şiirlerinde tasavvuftan başka konulara yer vermemesi yönüyle tekke şâiridir. Onun şiirleri klasik tekke şiirinin özelliklerini taşır. Zaman zaman Yunus Emre (ö. 721 / 1321)’yi hatırlatan şiirlerinde lirizmle didaktik ruh daima kendini gösterir. Kimi şiirleri ise bestelenen Akkirmanlı Nakşi’nin bütün yapıtları aynı niteliği taşımaktadır.

ESERLERİ
  • Dîvân
  • Manzûme-i Aynü’l Hayât
  • Vâkıat
  • Bîatnâme
  • Manzûme-i Gavriye.
ESER ÖRNEKLERİ

İLAHİ

Akıt gözlerinden yaşı

Gör kimdir işleyen işi

Kul olur ise bir kişi

Bu mülke sultan olur mu

Gönül gel geçirme çağın

Ko yansun yürekler yağın

Gülleri bitmeyen bağın

Bülbülü nalan olur mu

Nakşi açıldı çün gözün

Hakkı görür oldu özün

Lakin bilmem iş bu sözün

Mankire iman olur mu

Akkirmanlı Nakşi

KAYNAKÇA: Erdem, Hüsameddin, Panteizm ve Vahdet-i Vücud Mukayesesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1990. Ertuğrul, İsmail Fenni, Vahdet-i Vücud ve İbn Arabî, haz.: Mustafa Kara, İnsan Yayınları, İstanbul 1996. Farabi, İhsa’ül-Ulûm, çev.: Ahmet Ateş, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1989. Filiz, Şahin, İslâm Felsefesinde Mistik Bilginin Yeri, İnsan Yayınları, İstanbul 1994, Kâşânî, Abdürrezzak, Tasavvuf Sözlüğü, çev.: Ekrem Demirli, İz Yayınları, İstanbul 2007. Kelâbâzî, Ebu Bekir, Doğuş Devrinde Tasavvuf Ta’arruf, haz.: Süleyman Uludağ, Dergâh Yayınları, İstanbul 1991, Pala, İskender, Ansiklopedik Dîvân Şiiri Sözlüğü, Ötüken Yayınları, İstanbul 2000, Tatçı, M. ve C. Kurnaz, “Hacı Bektaş-ı Velî ve Yunus Emre’de Dört KapıKırk Makam”, Yesevilik Bilgisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara 2002. Tuman, M.Nail, Tuhfe-i Nâilî, haz: Cemal Kurnaz- Mustafa Tatçı, Bizim Büro Yayınları, Ankara 1999.

 

Paylaş