HAYATI

Şair ve tezkire yazarı. Asıl adı Ahmet Çelebi. Bağdat’ta doğduğu bilinen Ahdi’nin doğum tarihi hakkında bilgi yok. 1593’te hayatını kaybetti. Kendisi de şair olan Şemsî-i Bağdâdî’nin oğludur. Yaşamı üzerine ayrıntılı bilgi yok. Kanuni Sultan Süleyman döneminde bir süre İstanbul’da kaldığını ve dönemin ünlü şair, yazar ve bilginleriyle tanıştığını biliyoruz. Yaşadığı devirde şiirleri ile tanınmış olmasına rağmen adını günümüze taşıyan eser, Gülşen-i Şuara adlı tezkiresi olmuştur.

ESERLERİ

Gülşen-i Şuara: II. Selim adına yazılmıştır. Eser, üç bölümden oluşur. I. bölüm şair şehzade ve sultanlarda, II. bölüm alim ve şairlerden ve son bölüm olan III. bölüm ise dönemin önemli şairleri yer almaktadır.

ESER ÖRNEKLERİ
GÜLŞEN-İ ŞUARA’DAN

MEVLANA FUZULİ

Bağdadi kemal-i marifetle kamil ve fünun-ı fezail ile fazıl şuh-tab u şirin-sohbet ve ilm ü hey’et ile ehl-i hikmet ve manzum-ı belagat-nümun bulmakla bi-masal. Üç zeban ile esnaf-ı şi’re kaadir ve tarz-ı muamma ve aruzda mahir üslub-ı inşa-yı selaset-engizi müsecca manend-i Hace-i makbul-i ehl-i zaman ve kavaid-i pür-fevaid kasaid-i fesahat-amizi mülemma misal-i kasaid-i Hace Selman dil-pesend-i ehl-i irfan semt-i mesnevide Leyla vü Mecnun manend-i dürr-i meknun sebt itmişdür. Ve dahi Ravzatü’ş-Şüheda-i Mevlana Hüseyin Vaiz-i be-tarık terceme Hadikatü’s-Süeda nam bir kitab derç kılmış. Hakk budur ki muhteri ve tarik-i maanide mübtedi’ ve şahid-i fikri eflaz-ı pak ile müzeyyen ve gün gibi came-i zerrin ma’na ile a’yan içre mübeyyen ve lisan-ı tazide olan ebyatı fuhasa-yı Arabdam meşhur ve güftar-ı Nevayı-ayini Türkan-ı Mogol yanında mezkur ve zeban-ı fürsde olan divanı pesendide-i şuara’yı her merzebun ve eş’ar-ı türkisi makbul-ı zürefa-yı Rum olmışdur. Gazellerinde birkaç matla-ı farisi ve türki beyt ve gazel-i aşıkaane ki meşhur-ı merdüm-i devr-i zamanedür, sebt ve kendü sene selase ve sıtfin u tıs’ai’ede maraz-ı taunla mat’un olup diğer gun olmışdur.

Bu ebyat-ı pür-nükaat ol şair-i şirin kelamındur:

Sabrum olup felek mana yüz bin bela virür

Az olsa bir meta’ ana el çok baha virür

Düşdüm bela-yı aşka hiredmend-i asr iken

El şimdi benden aldugı pendi bana virür

Olur ruhsaruna gün la’line gül-berk-i ter aşık

Sana eksük degül gökden iner yirden biter aşık

Nurını mah-mihr-i ruhunda alur müdüm

Anlar inkar iderse şehr güvahun durur teman

Penbe-i merhem-i dag içre nihandur bedenüm

Diri oldukça libasum durur ölsem kefenüm

Canı canan dilemiş virmemekle olmaz ey dil

Ne niza eyliyelüm ol ne senündür ne benüm

Ney gibi her dem ki bezm-i vasılı yad eylerem

Dost bi-perva felek bi-rahm devran bi-sükun

Derd çok hem derd yok düşmen kavi-tali zebun

Yürütmeyin arakı meclis içre bade ile

Helal-badeyi koşman haram-zade ile

Bırakdı hake hüsnün afitab-ı alem-arayı

Götürdi yir yüzünden mu’ciz la’lün Mesiha’yı

İki gözden revan itmiş sirişküm kaametün şevkı

Asa-yı mu’cizi gör kim iki bölmiş bu deryayı

Bükülmüş kaddümi kurtaragor kullab-ı zülfünden

Hatadır çekmesün çok bağrı çökmiş bir sırık yayı

Ruhun üzre ham-ı ebruni görmek isterem amma

İnen düşvar olur gün var iken görmek yeni ayı

Şarab-ı nabe lutf it muhtesib kahriyle çok bakma

Mükedder kılma aks-ı fireden cam-ı musaffayı

Yedi gündür ol mahı görmezem ahum şerariyle

Nola kılsam benatü’n-na’ş ile yeksan Süreyya’yı

Fuzuli eşk seliyle perişan olma sabr eyle

Ana hem-vardur ahır tutup tutsa bu dünyayı

Görünmez yar halk eşküm temaşasına cem olmış

Eger nagah görürse ol peri gel gör temaşayı

KAYNAKÇA: Babinger, F (1982). Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri. Çev. Coşkun Üçok. Ankara: Kültr ve Turizm Bakanlığı Yay, Solmaz, Süleyman(hzl.) (1996) Ahdî.Gülşen-i Şuarâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap:118-120.

Paylaş